SİGORTA (INSURANCE, ASSURANCE)

İnsanoğlu var olduğu günden beri canını ve malını tehdit eden çeşitli tehlikelerle karşılaşmış ve bu tehlikelere karşı önlemler alarak hayatını ve ekonomik varlığını korumak ve sürdürmek amacıyla çeşitli çözüm yolları araştırmıştır. İlk zamanlarda varlıklarını korumak için bireysel olarak hareket eden insanlar; zaman içinde doğal afetlerin, sosyo-ekonomik gelişme ve teknolojik değişikliklerin neden olduğu tehlikelerin yarattığı zararları önleyecek etkili önlemlerin ancak topluluklar halinde yaşayanların olanaklarının biraraya getirilmesiyle alınabileceğinin bilincine varmışlardır.

Sigorta ortaklıkları bu bilinçlenme sonucunda ortaya çıkmış böylece can ve malın çeşitli tehlikelere karşı korunması ihtiyacına en doğru ve rasyonel şekilde hizmet vermeyi amaçlayan sigorta ensdüstrisi doğmuş ve gelişmiştir.

İnsanoğlunun günlük yaşamında karşılaşabileceği tehlikeleri ekonomik, fiziksel ve sosyal risk faktörleri yaratmaktadır. Dünya ve ülke ekonomisindeki ve üretim teknolojisindeki değişiklikler, hükümetlerin aldıkları ekonomik kararlar, depresyonist ve enflasyonist baskılar; ekonomik risk faktörlerinin, dolandırıcılık, hırsızlık, sahtekarlık ve tahripkarlık gibi kural dışı davranışlar; sosyal risk faktörlerinin, doğal afetler ve yangın gibi olumsuzluklar da fiziksel risk faktörlerinin tipik örnekleridir.

Sonç olarak sigorta; yasalar, yönetmelikler ve her türlü mevzuat ile teamüller, örf ve adetler çerçevesinde insanların bu tür risk faktörlerinin yaratabileceği zararlarla başa çıkmalarına yardımcı olan ve bu yardımı sistematik bir şekilde sürdürüp yönlendiren bir sistem olarak tanımlanabilir.

Bu tanım çerçevesinde sigortanın temel işlevinin rizikoyu bölerek ve zararı parçalayarak ekonomik açıdan önemsiz bir duruma getirmek olduğu söylenebilir. Sigortanın sosyal amaçlı olan bu temel risk dağıtım işlevi, ekonomik işlevleriyle birlikte sigortalıya ve ulusal ekonomiye çeşitli yararlar sağlamaktadır.

Sigortalı açısından bakıldığında sigortanın, güven yaratan, olası hasarı önlemeye yönelik önlemleri aldıran, kişi için önemli bir tasarruf aracı niteliğinde olan ve bireysel kredi işlemlerinin gelişmesine olanak sağlayan bir olgu, ulusal açıdan bakıldığında ise sigorta, ekonomide sermaye birikimine olanak sağlayan, ödemeler dengesine önemli ölçüde katkıda bulunan ve gelir dağılımını iyileştirici yönde etkileyen ulusal değerleri koruyan finans sektörünün içindeki ekonomik bir sektördür.

En önemli özelliği kişiler arasında dayanışma olan sigorta, ana hatlarıyla, kişilerin uğrayacakları ve tek başına karşılayamayacakları zararları bir organizasyon araclığıyla aralarında paylaşmalarıdır.

Bu organizasyon, “bir sigorta sözleşmesi”, “sigortacı” (sigorta şirketi) ve “sigorta ettiren”den oluşur.

Bir sigorta sözleşmesinde; bir tarafta sigorta teminatı veren sigortacı, diğer tarafta da riziko ile karşı karşıya olan sigorta ettiren olmak üzere iki taraf vardır.

Sigortacının sigortalıyı koruma yükümlülüğüne karşılık, sigortalının da sözleşme ile saptanan prim adı altındaki bir meblağı ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Sigortacı ile sigorta ettiren arasında akdedilen sigorta sözleşmesinden, karşılıklı olarak, sigorta ettirenin “prim ödeme borcu”, sigortacının da sigorta süresi içinde sigorta konusu “şey”i koruma, riziko gerçekleştiği anda da “tazminat ödeme ve/veya diğer hizmetlerde bulunma yükümlülüğü” doğar. Hayat sigortalarında bu yükümlülük; toplu veya aylık para ödemeleri şeklinde de yerine getirilebilir.

SİGORTA POLİÇESİ (INSURANCE POLICY)

Sigorta poliçesi; her iki tarafın hak ve borçlarını gösteren, sigorta bedeli, sigorta primi, primin ödenme zamanı ve yeri, sigorta konusu, riziko yeri ve teminatın süresinin belirtildiği sigortacı tarafından imzalanarak sigorta ettirene verilen sigorta sözleşmesini temsil eden bir belgedir. Sigorta primi para olarak ödenir.

SİGORTA ŞİRKETİ (Sigortacı, INSURANCE COMPANY, INSURER, ASSURER)

Sigorta şirketleri; sigorta sözleşmesi yapmak, poliçe düzenlemek, prim tahsil etmek, teminat altına alınan risklerden doğan zararları karşılamak gibi çeşitli sigortacılık faaliyetlerinde bulunurlar.

Sigorta şirketleri; sigortacılık faaliyetinde bulunmak üzere Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanlığının izni ve Sigorta Murakabe Kanunu’(özel kanun)na dayanılarak kurulan yetki ve sorumlulukları mevzuatla belirlenen Anonim Ortaklık şeklinde örgütlenen tüzel kişiliklerdir.

Sigorta şirketleri ayrıca kooperatif şirketlerin uymak zorunda olduğu esaslara göre mütüel (karşılıklı) şirketler olarak da örgütlenebilirler.

Sigorta Murakabe Kanunu’na göre Türkiye’de sigortalar “Hayat ve Hayat-dışı” olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır. Sigorta şirketleri, bu sigorta gruplarından ancak birinde faaliyet gösterebilmektedirler.

Düzenleyen :   Y. Kemal ÇUHACI

Milli Reasürans T.A.Ş.